TEKENBEET – Verschijnselen van de ziekte van lyme

Een tekenbeet wordt veroorzaakt door de teek. Een teek is een klein bruin-zwart spinachtig insect en is ongeveer 1 tot 3 mm groot. Teken bewegen zicht voort door te kruipen. Ze kunnen niet springen of vliegen. Teken leven voornamelijk in struiken en hoog gras, in bossen, duinen en heide, parken en tuinen. Teken gedijen goed in een vochtige omgeving, en zijn vooral actief van maart tot oktober. Teken kruipen of klimmen op mensen en dieren die voorbij komen en bijten zich vast in de huid. Door het opzuigen van het bloed van mens en dier zwelt de teek langzaam op tot een grijzig bolletje van circa 1 centimeter groot. Na enkele dagen laat de teek vanzelf weer los.

Echt overal op het lichaam kan een tekenbeet voorkomen. De meeste kans is er op warme vochtige plekken van het lichaam zoals oksels, liezen, knieholtes en de bilspleet. Bij kleine kinderen geregeld ook op het hoofd, net achter de haargrens of achter de oren. Een gedeelte van de teken zijn besmet met bacteriën. Ze kunnen dan ziektes overdragen, zoals de ziekte van Lyme. Indien je de teek direct weghaalt, is de kans dat je besmet bent erg klein.

Risicoperiode tekenbeet

Het vaakst komen tekenbeten voor in de zomer. Een teek kan tijdens een wandeling in de natuur worden opgelopen maar ook zeker in je eigen tuin, vooral als men zich daarbij door struiken, gras of onder bomen en begroeiing begeeft. Ook is de teek in staat om onder de kleding te kruipen. Om dit te voorkomen kan kleding met een insectenwerend middel worden ingespoten, dat meestal de stof DEET bevat. Deze stof belemmert het reukvermogen van de teek waardoor deze mensen niet meer kunnen waarnemen.

Verdere preventie kun je bewerkstelligen door niet met korte broek of onbedekte lichaamsdelen in het  bos of struikgewas te lopen, de broekspijpen in de sokken te stoppen en geïmpregneerde sokken te dragen. Na het verlaten van het bos kun je het beste het hele lichaam op teken controleren. Dit voorkomt een infectie. Check met name ook de warme en vochtige plekken zoals de oksels, de liezen, de knieholtes, de bilspleet, en bij kinderen vooral ook op het hoofd, achter de haargrens en achter de oren.

Als je een tekenbeet hebt moet je de teek met een speciale tekentang/tekenlepel of pincet te verwijderen, omdat er anders een kans is dat de teek zichzelf leegbraakt wat een verhoogd risico op ziektes met zich meebrengt. De tekenbeet lijkt heel erg op een beet van andere bloedzuigende geleedpotigen zoals vlooien en bepaalde wantsen, zoals de bedwants. Een beet van een teek veroorzaakt geen zwelling zoals de beet van een daas of de steek van wespen, bijen of hommels.

Verschijnselen ziekte van Lyme?

Verschijnselen van de ziekte van Lyme ontwikkelen zich traag en ook niet bij iedereen op dezelfde manier. Binnen enkele dagen tot maanden kan rond de plaats van de tekenbeet een rode of blauwrode vlek ontstaan die binnen enkele dagen groter wordt. De vlek kan vanuit het midden langzaamaan verbleken (ring). De rode vlek verdwijnt vanzelf na een paar weken tot een jaar. Het kan zijn dat je je binnen enkele dagen tot weken na de tekenbeet grieperig gaat voelen, met koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid. Dit is meestal tegelijk met het verschijnen van de rode vlek.

Soms kunnen langere tijd (weken tot maanden) na de tekenbeet de volgende klachten ontstaan:

  • spierpijn

  • krachtverlies of een doof en tintelend gevoel in je arm, been of romp

  • pijn in je gezicht

  • opeens dubbel zien

  • een oogontsteking;

  • hartkloppingen.

Na een tekenbeet moet je enige maanden goed in de gaten houden of je verschijnselen van de ziekte van Lyme krijgt. De ziekte van Lyme is lastig te herkennen. Niet alle mensen die de ziekte van Lyme hebben, krijgen dezelfde klachten. De klachten komen pas na enige tijd en niet allemaal tegelijk. Ook kunnen dezelfde verschijnselen ook door andere ziekten worden veroorzaakt.

Besmetting

De bacterie Borrelia die de ziekte van Lyme veroorzaakt, wordt dus overgedragen door teken via een tekenbeet. Teken zijn kleine, spinachtige insecten die in struiken en hoog gras leven. De teek bijt zich vast in de huid van mensen of dieren die voorbij komen en voedt zich met hun bloed. Bovendien kan de teek de ziekmakende bacterie overdragen. Jaarlijks krijgen in Nederland ruim 1 miljoen mensen een tekenbeet. Gelukkig zijn lang niet alle alle teken met de Lyme-bacterie besmet. De kans is klein dat iemand na een tekenbeet de ziekte van Lyme krijgt. Omdat tekenbeten vaak zonder pijn plaatsvinden, kan een persoon de ziekte van Lyme krijgen zonder ooit een tekenbeet te zijn opgevallen. Na besmetting met de ziekte van Lyme ben je niet immuun. Elke nieuwe tekenbeet kan wee opnieuw voor een besmetting zorgen. De ziekte kan niet door andere dieren of mensen worden overgedragen.

Hoe teken verwijderen?

De teek kan na een tekenbeet het beste worden verwijderd met een pincet met dunne uiteinden, of met een speciale tekenverwijderaar (bijv. tekentang/tekenpincet) van goede kwaliteit. Niet elke tekenverwijderaar zal even goed werken, vooral kleine teken en volgezogen teken zijn vaak moeilijk weg te halen. In ieder geval moet de teek zo dicht mogelijk op de huid worden vastgepakt bij de kop van de teek, waarbij er niet mag worden geknepen in het achterlichaam van de teek. Er mag ook niet aan het achterlichaam worden getrokken, want dan kan de teek in tweeën scheuren.

Met een pincet met dunne uiteinden pak je de teek vanaf de zijkant beet, zoals op de afbeeldingen is te zien. Trek de teek voorzichtig recht uit de huid, in de lengterichting van de hypostoom, met langzaam toenemende kracht. Teken steken vaak een beetje scheef in de huid, dus niet loodrecht op de huid. Desinfecteer het bijtwondje na verwijdering van de teek met alcohol 70% of met jodium, en was de handen goed, liefst met desinfecterende zeep. De pincet kan na gebruik in kokend water worden gedesinfecteerd of een tekenverwijderaar op een door de fabrikant aangegeven manier.

Hoe sneller na de tekenbeet een teek wordt verwijderd, hoe kleiner de kans op besmetting. Op de eerste dag is de kans op overdracht van ziekteverwekkers nog vrij klein, maar daarna neemt de kans heel erg toe. Uiteraard zijn niet alle teken geïnfecteerd. In Nederland kwam uit het laatste onderzoek naar tekenbeten dat 23,6% van de teken geïnfecteerd zijn met Borreliae. Uiteraard kunnen teken ook drager zijn van andere ziekteverwekkers.

Wat te doen met verwijderde teken?

De teek moet vooral niet geplet worden, dit brengt het risico met zich mee dat ziekteverwekkers uit de teek vrij komen. Spoel teken ook niet door het toilet. Als je de teek wil laten testen op de aanwezigheid van Borrelia of andere mogelijke ziekteverwekkers, bewaar de teek dan in een afsluitend doosje/kokertje. Als je een teek toch weg wil gooien, gooi dit doosje/kokertje bij het huisvuil nadat je het goed met plakband heeft afgesloten. Je kan de teek ook tussen dubbelgevouwen plakband doen en hem daarna weggooien. Met een stuk plakband kan je ook teken verwijderen die op de huid of kleding lopen, als het niet goed lukt om de teek met een vinger weg te tikken.

WELLICHT OOK INTERESSANT:

Waterpokken besmettelijk?

Wat doen tegen waterpokken?

Wratten verwijderen